ბიზნესის დაწყება დიდ ბრიტანეთში: ძირითადი სამართლებრივი საკითხები, რომლებიც თავიდანვე უნდა გაითვალისწინოთ

სარჩევი

• ბიზნესის სამართლებრივი საფუძვლები

• სწორი ბიზნეს სტრუქტურის არჩევა დიდ ბრიტანეთში

• Sole Trader (ინდივიდუალური მეწარმე)

• Partnership და LLP

• Private Limited Company (Ltd)

• დამფუძნებელთა ურთიერთობები და Shareholders’ Agreement

• ბიზნესის სახელისა და ბრენდის დაცვა

• ინტელექტუალური საკუთრების (IP) ფლობა და რეგისტრაცია

• ძირითადი კომერციული კონტრაქტები

• საგადასახადო ვალდებულებები და HMRC ანგარიშგება

• მონაცემთა დაცვა (UK GDPR) და ICO რეგისტრაცია

• თანამშრომლები vs დამოუკიდებელი კონტრაქტორები

• მომზადება ინვესტიციისა და Due Diligence-ისთვის

• როდის უნდა მიმართოთ იურიდიულ მრჩეველს?

ბიზნესის დაწყება საინტერესო პროცესია. თუმცა, სწორედ საწყის ეტაპზე მიღებული გადაწყვეტილებები განსაზღვრავს ბევრ საკითხს, რომელიც ბიზნესს მომავალში შეიძლება დაეხმაროს ან სერიოზულ პრობლემად ექცეს.

როგორ უნდა დარეგისტრირდეს ბიზნესი? ვინ იქნება პასუხისმგებელი მის ვალდებულებებზე? ვის ეკუთვნის ბრენდი და ინტელექტუალური საკუთრება? რა მოხდება დამფუძნებლებს შორის უთანხმოების შემთხვევაში? როგორ უნდა გაფორმდეს ურთიერთობა კლიენტებთან, თანამშრომლებთან და ინვესტორებთან?

ამ კითხვებზე პასუხის გაცემა მაშინ, როდესაც ბიზნესი უკვე დავის წინაშე დგას, ხშირად გვიანია.

სწორად შექმნილი სამართლებრივი საფუძველი ბიზნესს ეხმარება შეამციროს რისკები, დაიცვას საკუთარი აქტივები და ბრენდი, მოიზიდოს ინვესტიცია და უფრო სტაბილურად განვითარდეს.

1. სწორი ბიზნეს სტრუქტურის არჩევა

ერთ-ერთი პირველი მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება ბიზნესის სამართლებრივი ფორმის არჩევაა.

დიდ ბრიტანეთში ყველაზე გავრცელებული ფორმებია:

• Sole Trader;
• Partnership;
• Limited Liability Partnership (LLP);
• Private Limited Company (Ltd).

თითოეულ მათგანს განსხვავებული სამართლებრივი და საგადასახადო შედეგები აქვს, მათ შორის პირადი პასუხისმგებლობის, ადმინისტრირების, საკუთრების, ინვესტიციისა და ბიზნესზე კონტროლის თვალსაზრისით.

ამიტომ ბიზნესის ფორმის არჩევა მხოლოდ რეგისტრაციის საკითხი არ არის. ეს გადაწყვეტილება შეიძლება მომავალში პირდაპირ აისახოს როგორც ბიზნესზე, ისე მის დამფუძნებლებზე.

2. Sole Trader

Sole Trader ბიზნესის წარმოების ერთ-ერთი ყველაზე მარტივი ფორმაა.

მისი მთავარი უპირატესობა შედარებით მარტივი სტრუქტურა და ადმინისტრირებაა. თუმცა გასათვალისწინებელია მნიშვნელოვანი გარემოება: ბიზნესსა და მის მფლობელს შორის ცალკე იურიდიული პირი არ არსებობს.

შესაბამისად, მფლობელი შეიძლება პირადად იყოს პასუხისმგებელი ბიზნესის ვალებსა და სხვა ვალდებულებებზე.

ეს ფორმა შეიძლება პრაქტიკული იყოს ფრილანსერისთვის, კონსულტანტისთვის ან მცირე მომსახურების მიმწოდებლისთვის. თუმცა ბიზნესის ზრდასთან, ფინანსური რისკების მატებასთან ან ინვესტიციის მოზიდვის საჭიროებასთან ერთად შეიძლება სხვა სტრუქტურის განხილვა გახდეს მიზანშეწონილი.

3. Partnership და LLP

თუ ბიზნესს ორი ან მეტი ადამიანი ერთად იწყებს, შესაძლებელია Partnership-ის ან Limited Liability Partnership-ის (LLP) შექმნის განხილვა.

Partnership-ის შემთხვევაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია პარტნიორებს შორის ურთიერთობის თავიდანვე მკაფიოდ განსაზღვრა.

წერილობითი შეთანხმება, გარემოებების მიხედვით, შეიძლება არეგულირებდეს:

• პარტნიორებს შორის მოგებისა და ზარალის განაწილებას;
• თითოეული პარტნიორის უფლებებსა და პასუხისმგებლობებს;
• მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების მიღების წესს;
• ბიზნესში დამატებითი კაპიტალის შეტანას;
• ახალი პარტნიორის მიღებას;
• პარტნიორის გასვლას;
• ბიზნესის გაყიდვას ან შეწყვეტას; და
• პარტნიორებს შორის დავის გადაწყვეტის მექანიზმს.

ეს საკითხები განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მაშინ, როდესაც პარტნიორებს შორის ურთიერთობა იცვლება.

LLP განსხვავებული სამართლებრივი სტრუქტურაა და, ჩვეულებრივ, წევრებს შეზღუდული პასუხისმგებლობის უპირატესობას აძლევს. ამასთან, მას ახლავს რეგისტრაციის, ანგარიშგებისა და სხვა ადმინისტრაციული ვალდებულებები.

4. Private Limited Company

Private Limited Company დამოუკიდებელი იურიდიული პირია.

კომპანიას შეუძლია საკუთარი სახელით დადოს ხელშეკრულებები, ფლობდეს აქტივებს, აიღოს ვალდებულებები, დაასაქმოს ადამიანები და განახორციელოს ბიზნეს საქმიანობა.

Limited Company-ის შექმნა განსაკუთრებით შეიძლება იყოს მნიშვნელოვანი, როდესაც ბიზნესი:

• ცდილობს პირადი პასუხისმგებლობის შეზღუდვას;
• გეგმავს ინვესტიციის მოზიდვას;
• აპირებს აქციების გამოშვებას ან საკუთრების განაწილებას;
• საჭიროებს უფრო ფორმალურ კორპორაციულ სტრუქტურას; ან
• მომავალში გეგმავს გაფართოებას ან ბიზნესის გაყიდვას.

კომპანიის შექმნისას თავიდანვე უნდა განისაზღვროს დირექტორები, აქციონერები, აქციების განაწილება და კომპანიის მართვის ძირითადი წესები.

მაგრამ მხოლოდ Companies House-ში კომპანიის რეგისტრაცია ყოველთვის საკმარისი არ არის.

თუ კომპანიას რამდენიმე დამფუძნებელი ან აქციონერი ჰყავს, ხშირად ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი დოკუმენტი სწორედ Shareholders’ Agreement ხდება.

5. რა მოხდება, თუ დამფუძნებლებს შორის ურთიერთობა გაფუჭდება?

ბიზნესის დაწყებისას ამ კითხვაზე ფიქრი შეიძლება ზედმეტად პესიმისტურად ჩანდეს.

პრაქტიკაში კი ეს ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საკითხია.

როდესაც ორი ან მეტი ადამიანი ერთად იწყებს ბიზნესს, თავიდან ურთიერთობა ხშირად ნდობაზეა დაფუძნებული. პრობლემები შეიძლება მოგვიანებით წარმოიშვას, როდესაც ბიზნესს უკვე აქვს შემოსავალი, კლიენტები, თანამშრომლები ან მნიშვნელოვანი აქტივები.

კარგად მომზადებულმა Shareholders’ Agreement-მა შეიძლება წინასწარ განსაზღვროს:

• ვინ იღებს მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებებს;
• რა საკითხებზეა საჭირო ყველა აქციონერის თანხმობა;
• რა ხდება, თუ ერთ-ერთ დამფუძნებელს ბიზნესიდან გასვლა სურს;
• შეიძლება თუ არა აქციების მესამე პირისთვის გაყიდვა;
• როგორ ხდება აქციების შეფასება;
• რა ხდება დამფუძნებლის გარდაცვალების ან შრომისუნარიანობის დაკარგვის შემთხვევაში; და
• როგორ უნდა გადაწყდეს ჩიხური მდგომარეობა ან დავა.

ბევრად მარტივია ამ წესებზე შეთანხმება მაშინ, როდესაც პარტნიორებს შორის ურთიერთობა კარგია, ვიდრე მაშინ, როდესაც დავა უკვე დაწყებულია.

6. ბიზნესის სახელისა და ბრენდის დაცვა

კომპანიის სახელის არჩევისას მხოლოდ ის არ არის მნიშვნელოვანი, თავისუფალია თუ არა ეს სახელი Companies House-ში.

სასურველია შემოწმდეს:

• Companies House-ის რეესტრი;
• UK Trade Mark Register;
• შესაბამისი დომენის ხელმისაწვდომობა;
• სოციალური მედიის შესაბამისი სახელები; და
• სხვა ბიზნესების მიერ მსგავსი სახელის ან ბრენდის გამოყენება.

აქ მნიშვნელოვანი განსხვავებაა:

Companies House-ში კომპანიის სახელის რეგისტრაცია თავისთავად არ ნიშნავს, რომ ეს სახელი Trade Mark-ის სახით არის დაცული.

თუ ბიზნესის სახელი, ლოგო ან სხვა ბრენდინგი კომერციულად მნიშვნელოვანია, Trade Mark-ის რეგისტრაცია ცალკე უნდა განიხილებოდეს.

7. ინტელექტუალური საკუთრება: რეალურად ვის ეკუთვნის ბიზნესის იდეა და პროდუქტი?

ბევრი თანამედროვე ბიზნესისთვის ინტელექტუალური საკუთრება შეიძლება ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი აქტივი იყოს.

ეს შეიძლება მოიცავდეს:

• ბიზნესის ან პროდუქტის სახელს;
• ლოგოს;
• დიზაინს;
• პროგრამულ კოდს;
• ვებგვერდის მასალებს;
• ფოტოებსა და სხვა კონტენტს;
• გამოგონებებს;
• პროდუქტის დიზაინს; და
• კონფიდენციალურ კომერციულ ინფორმაციას.

ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საკითხია საკუთრების უფლება.

მაგალითად, თუ ვებგვერდი, პროგრამული კოდი, დიზაინი ან სხვა მასალა შექმნა გარე კონტრაქტორმა, არ უნდა ჩაითვალოს ავტომატურად, რომ ყველა შესაბამისი ინტელექტუალური საკუთრების უფლება ბიზნესს ეკუთვნის.

შესაბამისი ხელშეკრულებები თავიდანვე უნდა განსაზღვრავდეს საკუთრებისა და გამოყენების უფლებებს.

ინტელექტუალური საკუთრების დაცვა შეიძლება მოიცავდეს Copyright-ს, Trade Mark-ს, Design Right-სა და Patent-ს. ზოგი უფლება ავტომატურად წარმოიშობა, ხოლო ზოგისთვის რეგისტრაციაა საჭირო.

8. კონტრაქტები და კომერციული დოკუმენტები

ბევრი ახალი ბიზნესი მუშაობას საკმაოდ არაფორმალურად იწყებს.

პირველი კლიენტები ნაცნობები არიან. პირობები ელექტრონული ფოსტით ან WhatsApp-ით თანხმდება. მომწოდებლებთან ურთიერთობა ნდობაზეა დაფუძნებული.

ეს შეიძლება გარკვეული პერიოდის განმავლობაში მუშაობდეს.

პრობლემა ხშირად მაშინ ჩნდება, როდესაც მხარეებს შეთანხმების შინაარსი სხვადასხვაგვარად ახსოვთ.

ბიზნესის საქმიანობიდან გამომდინარე, შეიძლება საჭირო იყოს:

• Terms and Conditions;
• Client ან Customer Agreements;
• Supplier Agreements;
• Shareholders’ Agreement;
• Employment Contracts;
• Contractor Agreements;
• Confidentiality Agreements (NDAs);
• Website Terms;
• Privacy Policy; და
• Service Level Agreements.

კარგი კონტრაქტი მხოლოდ იურიდიული ფორმალობა არ არის.

მან მკაფიოდ უნდა განსაზღვროს, ვინ რას აკეთებს, რამდენს იხდის, როდის იხდის, ვინ რაზე აგებს პასუხს, როგორ შეიძლება ხელშეკრულების შეწყვეტა და რა ხდება მაშინ, როდესაც ურთიერთობა გეგმის მიხედვით აღარ ვითარდება.

9. გადასახადები, ანგარიშგება და რეგულაციური ვალდებულებები

ბიზნესის მფლობელმა თავიდანვე უნდა იცოდეს შესაბამისი საგადასახადო და ანგარიშგების ვალდებულებები.

ბიზნესის სტრუქტურისა და საქმიანობის მიხედვით, ეს შეიძლება მოიცავდეს:

• HMRC-ში რეგისტრაციას;
• შესაბამისი საგადასახადო დეკლარაციების წარდგენას;
• ბუღალტრული ჩანაწერების წარმოებას;
• VAT-ის რეგისტრაციას, თუ შესაბამისი პირობები სრულდება;
• PAYE და სახელფასო ვალდებულებებს;
• Companies House-ში შესაბამისი დოკუმენტების წარდგენას; და
• სავალდებულო კორპორაციული ჩანაწერების წარმოებას.

ბიზნესის საქმიანობის სფეროდან გამომდინარე, შეიძლება არსებობდეს დამატებითი ლიცენზირების ან მარეგულირებელი მოთხოვნებიც.

ამ საკითხების თავიდანვე მოწესრიგება გაცილებით მარტივია, ვიდრე მოგვიანებით დაგროვილი პრობლემების გამოსწორება.

10. მონაცემთა დაცვა და მომხმარებლის ინფორმაცია

თუ ბიზნესი აგროვებს, ინახავს ან სხვაგვარად ამუშავებს პერსონალურ მონაცემებს, მონაცემთა დაცვის მოთხოვნები თავიდანვე უნდა იყოს გათვალისწინებული.

პერსონალური მონაცემები შეიძლება მოიცავდეს:

• მომხმარებლების სახელებსა და საკონტაქტო ინფორმაციას;
• თანამშრომლების მონაცემებს;
• გადახდებთან დაკავშირებულ ინფორმაციას;
• მარკეტინგულ სიებს;
• ვებგვერდის მომხმარებლების შესახებ ინფორმაციას; და
• სხვა მონაცემებს, რომლებიც კონკრეტულ პირს უკავშირდება.

ბიზნესმა უნდა შეაფასოს, რა მონაცემებს აგროვებს, რატომ ამუშავებს მათ, რამდენ ხანს ინახავს, ვის უზიარებს და როგორ იცავს მათ.

გარემოებების მიხედვით, შეიძლება საჭირო გახდეს Privacy Policy, Cookie Policy, შესაბამისი თანხმობის მექანიზმები და სხვა მონაცემთა დაცვის ზომები.

ზოგიერთ ორგანიზაციასა და ინდივიდუალურ მეწარმეს ასევე შეიძლება ჰქონდეს Information Commissioner’s Office-ისთვის მონაცემთა დაცვის საფასურის გადახდის ვალდებულება, თუ შესაბამისი გამონაკლისი არ ვრცელდება.

11. თანამშრომლები და კონტრაქტორები

ბიზნესის ზრდასთან ერთად ხშირად ჩნდება კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი კითხვა:

ვინ არის თანამშრომელი და ვინ არის დამოუკიდებელი კონტრაქტორი?

მხოლოდ ხელშეკრულებისთვის “Contractor Agreement”-ის დარქმევა ყოველთვის არ განსაზღვრავს პირის რეალურ სამართლებრივ სტატუსს.

არასწორმა კლასიფიკაციამ შეიძლება გავლენა მოახდინოს დასაქმების უფლებებზე, გადასახადებსა და სხვა ვალდებულებებზე.

ბიზნესმა ასევე უნდა გაითვალისწინოს ისეთი საკითხები, როგორიცაა:

• წერილობითი სამუშაო პირობები;
• ანაზღაურება;
• სამუშაო დრო;
• შვებულება;
• კონფიდენციალურობა;
• ინტელექტუალური საკუთრება;
• მონაცემთა დაცვა; და
• თანამშრომლის მიერ ბიზნესის დატოვების შედეგები.

12. დაფინანსება და ინვესტიცია

თუ ბიზნესი მომავალში ინვესტიციის მოზიდვას გეგმავს, სამართლებრივი მომზადება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.

პროფესიონალი ინვესტორი, როგორც წესი, მხოლოდ ბიზნესის იდეას არ აფასებს.

Due diligence-ის ფარგლებში შეიძლება შემოწმდეს:

• კომპანიის სტრუქტურა;
• აქციების საკუთრება;
• დამფუძნებლებს შორის შეთანხმებები;
• ინტელექტუალური საკუთრების მფლობელობა;
• მნიშვნელოვანი კონტრაქტები;
• ფინანსური ჩანაწერები;
• თანამშრომლებთან და კონტრაქტორებთან ურთიერთობა;
• დავები და პოტენციური მოთხოვნები; და
• მარეგულირებელ მოთხოვნებთან შესაბამისობა.

ბიზნესმა შეიძლება შესანიშნავი პროდუქტი შექმნას, მაგრამ თუ გაურკვეველია ვის ეკუთვნის მისი ინტელექტუალური საკუთრება, როგორ არის განაწილებული აქციები ან რა უფლებები აქვთ დამფუძნებლებს, ეს ინვესტიციის პროცესში სერიოზულ პრობლემად შეიძლება იქცეს.

13. როდის უნდა მიმართოთ იურისტს?

იურისტთან კონსულტაცია მხოლოდ მაშინ არ არის საჭირო, როდესაც პრობლემა უკვე წარმოიშვა.

ხშირად სამართლებრივი დახმარების ყველაზე დიდი ღირებულება სწორედ პრობლემის თავიდან აცილებაშია.

იურიდიული კონსულტაცია განსაკუთრებით შეიძლება იყოს სასარგებლო, როდესაც:

• იწყებთ ახალ ბიზნესს;
• ბიზნესს რამდენიმე დამფუძნებელი ჰყავს;
• გეგმავთ ინვესტიციის მოზიდვას;
• ხელს აწერთ მნიშვნელოვან კომერციულ ხელშეკრულებას;
• ქმნით ახალ ბრენდს ან პროდუქტს;
• ქირაობთ თანამშრომლებს ან კონტრაქტორებს;
• გეგმავთ საერთაშორისო ბაზარზე გასვლას; ან
• ბიზნესში პარტნიორებს შორის უთანხმოება წარმოიშვა.

14. კარგი ბიზნესი კარგ სამართლებრივ საფუძველზე შენდება

ბიზნესის დაწყება მხოლოდ კომპანიის სახელის რეგისტრაცია, საბანკო ანგარიშის გახსნა და ვებგვერდის გაშვება არ არის.

ბიზნესის უკან არსებული სამართლებრივი სტრუქტურა განსაზღვრავს, ვის ეკუთვნის ბიზნესი, ვინ აკონტროლებს მას, ვინ აგებს პასუხს მის ვალდებულებებზე, როგორ შეიძლება ინვესტიციის მოზიდვა და რა მოხდება, თუ ურთიერთობა გეგმის მიხედვით აღარ განვითარდება.

სწორედ ამიტომ, მნიშვნელოვანი სამართლებრივი საკითხების თავიდანვე მოწესრიგება ხშირად უფრო მარტივი და ნაკლებად ძვირია, ვიდრე მოგვიანებით მათი დავის ფარგლებში გადაწყვეტა.

LawLex Solicitors ბიზნესებსა და მეწარმეებს ეხმარება კომპანიისა და ბიზნესის სტრუქტურირებაში, კომერციული ხელშეკრულებების მომზადებასა და განხილვაში, აქციონერთა ურთიერთობების მოწესრიგებაში, ინტელექტუალური საკუთრების საკითხებსა და კომერციული დავების გადაწყვეტაში.

თუ გეგმავთ ბიზნესის დაწყებას ან უკვე გაქვთ ბიზნესი და გსურთ მისი სამართლებრივი სტრუქტურის გადახედვა, შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ LawLex Solicitors-ის გუნდს.

დაუკავშირდით LawLex Solicitors-ს