დიდი დრო გავიდა მას შემდეგ, რაც 2016 წლის საყოველთაო რეფერენდუმზე გაერთიანებული სამეფოს მოსახლეობის უმრავლესობამ ევროკავშირიდან გამოსვლას დაუჭირა მხარი. Brexit-ს თან ახლდა ბუნდოვანი სამართლებრივი და ეკონომიკური შედეგები, რომლებსაც ბრიტანეთის მთავრობა დიდი ძალისხმევით დაუპირისპირდა. 2016 წლის კენჭისყრიდან წლები გავიდა და ევროკავშირის დატოვების გავლენა დღეს განსაკუთრებით მკაფიოდ იგრძნობა.
გაერთიანებული სამეფოს გასვლამ დაარღვია ევროკავშირის ოთხი ფუნდამენტური საყრდენი პრინციპი: ხალხის, მომსახურების, კაპიტალისა და საქონლის თავისუფალი გადაადგილება. ამ სტატიის მიზანია, დეტალურად განიხილოს ადამიანთა თავისუფალი გადაადგილების უფლების დასრულება.
ფაქტი №1: თავისუფალი გადაადგილების დასრულება
2020 წლის 31 დეკემბრის 23:00 საათზე ოფიციალურად დასრულდა ევროკავშირთან გარდამავალი პერიოდი. ეს ნიშნავს, რომ ევროკავშირის ის მოქალაქეები, რომლებიც დიდ ბრიტანეთში ამ ვადის გასვლის შემდეგ ჩამოვიდნენ, ვეღარ ისარგებლებენ ევროპული რეგულაციებით გარანტირებული ძველი უფლებებით.
ფაქტი №2: EUSS სისტემის მასშტაბური რეგისტრაცია
გაერთიანებულმა სამეფომ შეიმუშავა და დანერგა გამარტივებული სააპლიკაციო სისტემა — ევროკავშირის რეგისტრაციის სქემა (EU Settlement Scheme – EUSS), რათა აღერიცხა ქვეყნის ტერიტორიაზე მყოფი ყველა ევროპელი. ბრიტანეთის მთავრობას ეკუთვნის სათანადო აღიარება: ასეთ მოკლე დროში მსგავსი მასშტაბის რეგისტრაცია მსოფლიოში სხვაგან არსად განხორციელებულა. სისტემა 2019 წელს საპილოტე რეჟიმში ამოქმედდა, მალევე კი სრულად გაიხსნა ყველა შესაბამისი პირისთვის, მათ შორის ევროკავშირის მოქალაქეთა არაევროპელი ოჯახის წევრებისთვისაც.
ფაქტი №3: სამუშაო ვიზის სავალდებულო მოთხოვნა
საკვანძო ვადის ამოწურვის შემდეგ, ევროპელებს აღარ აქვთ უფლება, უვიზოდ შემოვიდნენ გაერთიანებულ სამეფოში დასაქმების მიზნით. ახალი წესების თანახმად, ევროკავშირის მოქალაქეებს მოეთხოვებათ სამუშაო ვიზის აღება — ზუსტად ისევე, როგორც ნებისმიერ სხვა მიგრანტს, ვისაც დიდ ბრიტანეთში მუშაობის დაწყება სურს მოქმედი საიმიგრაციო კატეგორიების ფარგლებში (ამ საკითხს დეტალურად განვიხილავთ ცალკე ბლოგპოსტში).
ფაქტი №4: ავტომატური უფლებებიდან სავალდებულო რეგისტრაციამდე
ევროპული საიმიგრაციო რეგულაციების მოქმედების პერიოდში ევროკავშირის მოქალაქეები სარგებლობდნენ არაერთი თავისუფლებით, მათ შორის არჩევითი რეგისტრაციის უფლებით Home Office-ში (ცნობილი როგორც რეგისტრაციის სერტიფიკატი / Registration Certificate ან მუდმივი ბინადრობის დოკუმენტი / Permanent Residence Card). ორივე ეს დოკუმენტი ნებაყოფლობითი იყო და განაცხადის შეტანა სავალდებულო არ ყოფილა — უფლება მოქმედებდა ავტომატურად. ეს ნიშნავდა, რომ ევროკავშირის მოქალაქეები უფლებებს კანონის ძალით იღებდნენ, ხოლო ხელისუფლება მათ მხოლოდ განაცხადის საფუძველზე ადასტურებდა წარსულში ხელშეკრულებით მინიჭებული უფლებამოსილების განხორციელების ჩვენებით. ახალმა სისტემამ კი განაცხადის შეტანა სავალდებულო გახადა ყველასთვის, ვისაც თავისი უფლებების შენარჩუნება სურს.
ფაქტი №5: საშეღავათო პერიოდი და დაგვიანებული განაცხადები
2020 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, უამრავმა ევროპელმა ვერ მოახერხა განაცხადის შეტანა სქემის ფარგლებში. მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება ვადის გახანგრძლივების შესახებ და შემოღებულ იქნა საშეღავათო პერიოდი (Grace Period) 2021 წლის ივნისის ბოლომდე, რათა დარჩენილ პირებს რეგისტრაცია დაესრულებინათ. ამ პერიოდში განაცხადების საერთო რაოდენობამ თითქმის 5.3 მილიონს მიაღწია, მაშინ როცა ხელისუფლება თავდაპირველად მხოლოდ 3 მილიონამდე განმცხადებელს ელოდა. უდავოა, რომ რჩება ბევრი ადამიანი, ვინც სხვადასხვა მიზეზით დროულად ვერ წარადგინა საბუთები და მომავალში მოუწევს დაგვიანებული განაცხადის შეტანა. ეს ამჟამადაც დასაშვებია, თუ არსებობს ვადის გადაცილების დასაბუთებული საპატიო მიზეზები (Good Reasons / Reasonable Grounds). იმ გარემოებების არაამომწურავი ჩამონათვალი, რომელთა საფუძველზეც განიხილება ასეთი განაცხადები, შეგიძლიათ იხილოთ ჩვენს ბლოგში: „დაგვიანებული განაცხადები EU Settlement Scheme-ში“.
ჩვენ, Lawlex Solicitors-ის გუნდს, გაგვაჩნია სიღრმისეული ცოდნა საიმიგრაციო სამართალსა და იმ წესებში, რომლებიც EU Settlement Scheme-ს არეგულირებს. თუ გჭირდებათ დახმარება კომპლექსურ საიმიგრაციო ნორმებში გასარკვევად ან დროულად ვერ მოახერხეთ განაცხადის წარდგენა, დაგვიკავშირდით ან დაჯავშნეთ კონსულტაცია ჩვენს იურისტებთან.
